foto's gevonden

Het project Katendrecht bestaat uit 2 delen: de opdracht om de serie beelden te maken, zoals ik al heb omschreven. Maar daarnaast is een 2e onderdeel, waarbij je niet zelf fotografeert, maar een beeldverhaal moet maken als verzamelaar van bestaand beeldmateriaal. Uitgaand van hetzelfde thema, de schuilplaats in mijn geval, moeten we met dat materiaal een beeld van Katendrecht opbouwen. Klinkt bij eerste lezing misschien wat vaag of moeilijk. Maar de les die we afgelopen zaterdag hadden in de bibliotheek van het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam bracht voor mij een stuk duidelijkheid.
We bespraken een aantal fotografen die veel -of zelfs uitsluitend- gewerkt hebben met bestaande foto's. Meestal gevonden foto's, vandaar de term found footage. Een van de doelen van deze opdracht is de wereld van de found footage ontdekken. Ik wist van het bestaan en kende inmiddels een aantal fotografen uit deze richting, maar het is inderdaad een wereld om te ontdekken. Er zijn heel veel fotografen bezig geweest met deze manier van fotografie bedrijven. Enkele namen: Hans-Peter Feldman, Erik Kessels, Joachim Schmidt, Sophie Calle en Andy Warhol. Die laatste maakte ook veel collages, wat onder de kunstvorm van found footage gerekend wordt.
Found footage werkt sterk associatief en heeft als doel de verbeelding van de kijker te prikkelen. Hoe start je nu met zo'n opdracht? Ik ben begonnen met een brainstorm-achtige activiteit, passend bij het associatieve karakter. Ik heb een stapel kranten gepakt en daarin gezocht naar foto's die ik associeerde met het thema schuilplaats. Daar kwam het volgende uit:
- commandobunker IJssellinie jaren '60: letterlijke schuilplaats, atoomkelder (wat is er gebeurd in Katendrecht tijdens het bombardement van Rotterdam in 1940?)
- opvanghuis voor vrouwen: letterlijk een schuilplaats voor het geweld van een partner (is er op Katendrecht ook zoiets?)
- man met blinddoek: door je ogen te sluiten voor de buitenwereld je afsluiten, je kop in het zand steken
- wrak van een ontplofte auto: de schijnveiligheid van de auto
- vrouw in boerka: de sexuele schuilplaats
- je achter iemands rug verschuilen
- tienerkamer: de schuilplaats voor de puber, behoefte aan een eigen plek
- torenflat met identieke woningen: verschuilen in de anonimiteit, geen sociale controle, verdwijnen in de massa (kon vroeger niet in Katendrecht, nu wel?)
- hutje van Jaycee Lee: schuilplaats of gevangenis
- bushokje: letterlijke schuilplaats in de open vlakte
- legertank: je verschuilen in een wapen, de aanval is je verdediging
- schuilen in de armen van een ander
- de soldaat zoekt dekking op het slagveld: schuilplaats wordt zijn sterfplaats