verwondering

Komende zaterdag 6 juni wil ik mijn presentatie in ruwe vorm af hebben. Daarom ben ik bezig met het opstellen van een catalogustekst, een beschrijving van mijn presentatie en het concept. Dat helpt me om mijn idee helder te formuleren, zowel voor mezelf als om bij anderen te toetsen. Hiermee wordt ook duidelijk wat mijn drijfveer, mijn fascinatie is voor dit project. Bovendien kan ik in deze fase oordelen of de foto's die ik tot nu toe verzameld heb, voldoende de boodschap overdragen die ik voor ogen heb. Ik heb immers nu nog tijd om eventueel nieuwe beelden te maken.
Mijn catalogustekst luidt (op dit moment): Deze presentatie schetst een portret van de woonomgeving van 2 heel verschillende personen: een man en een vrouw, hij iets boven de 70, zij er iets onder. Planning en orde zijn voor hem essentieel. Terwijl in haar bestaan impulsen en zelfs chaos een grote rol lijken te spelen. De beelden van hun huishoudens tonen die verschillen. Toch lijken er meer overeenkomsten te zijn dan je op het eerste gezicht zou zeggen. Met deze fotoserie wil ik mijn verwondering en verbazing tonen. Deze 2 mensen zijn namelijk mijn beide ouders, die meer dan 30 jaar lief en leed met elkaar deelden totdat ze besloten uit elkaar te gaan. Vandaag, zo'n 15 jaar na de scheiding, hebben ze ieder een nieuw leven opgebouwd. Maar wel zo van elkaar verschillend, dat ik mij regelmatig weer verbaas, hoe deze 2 mensen ooit samen een gezin vormden. Een over het algemeen heel gelukkig gezin, overigens. Dit is geen verhaal over een scheiding, maar veeleer over de wonderlijke loop van een mensenleven. Of in dit geval, van 2 mensenlevens.
Ik ben tevreden over deze tekst. Misschien dat ik dit ook gebruik als voorwoord in het boekje of als wandtekst bij de wandpresentatie. Ik denk dat ik daardoor meer vrijheid hou om de beelden minder uitleggerig te maken.
Welke van de 2 presentatievormen het wordt, weet ik nog niet. Bij een boekje gaat het verhaal voor de lezer van A naar Z, terwijl een wandpresentatie geen dwingende volgorde kent voor de toeschouwer. Verder is in een boek de interactie tussen de 2 naastliggende pagina's steeds weer cruciaal; een element dat minder aanwezig is bij een wandpresentatie. De tweedeling in contrasten in een boek is wel een mooi gegeven voor mijn concept. Nog even over nadenken, dus.

boedelscheiding

Na de scheiding heeft mijn vader nog een paar maanden alleen gewoond in ons ouderlijk huis, totdat het verkocht was. Het was het huis waar mijn ouders zo'n 25 jaar woonden, met hun 3 zonen, totdat die op zichzelf gingen wonen. Een plek met veel herinneringen dus.
Mijn vader bleek nog een heel bijzondere verzameling foto's te hebben van dit huis. Vlak voor zijn verhuizing moest het hele huis worden opgeruimd. Mijn pa heeft toen nog allerlei spullen op de foto gezet. Maar liefst 8 rolletjes vol. Vrij klinisch, vaak zelfs onzorgvuldig in beeld gebracht, meestal geflitst. Het kleine kinderfietsje dat we nog steeds bewaard hadden, ons speelgoed en de soldatenkisten van mijn broer, keurig uitgestald op de vloer. Maar ook nog spullen die vandaag een nieuwe bestemming hebben gevonden bij mijn pa of ma. Ik kende het bestaan van deze foto's niet tot vorige week. Voor mij spreekt veel sentiment uit die foto's, met name vanuit de fotograaf. Ik vraag me wel af of dat ook voor anderen te zien is.
Ik realiseerde me dat ik nu een zelfde soort foto's aan het maken ben van de interieurs van mijn ouders. Maar met iets meer gevoel voor esthetiek. Het idee voor mijn presentatie gaat steeds meer richting detailfoto's van de beide interieurs van mijn ouders. Misschien gecombineerd met oude portretten van hun samen, maar het kan zijn dat dat te verklarend wordt.

portret

Zoals ik eerder schreef, richt ik mij voor de beelden van mijn pa en ma vooral op hun woningen, en de inrichting. Maar uiteraard maakte ik ook een paar portretten van mijn pa bij het laatste bezoek.

op bezoek bij pa

Gisteren was ik bij mijn vader op bezoek om foto's te maken. Eerst samen gegeten en uitgebreid gesproken over van alles en nog wat, maar vooral over mijn project, hun huwelijk en mijn kijk erop. Bijzonder om te zien wat dit project weer losmaakt. Ik blijf het een wonderlijke studie vinden; er zullen weinig opleidingen zijn die zoveel boven halen in een student. Dat merk je iedere opdracht weer bij jezelf, maar ook bij alle klasgenoten. Geweldig is dat.

De eerste fotosessie bij mijn pa viel lastiger uit dan ik had gedacht. Toch heb ik wel een paar bruikbare beelden gemaakt. Maar in de auto op de weg terug naar huis kwamen de beelden op die ik de volgende keer nog wil maken.

verbondenheid

Wat waren de conclusies van de eerste beelden en combinaties? Ik heb 2 fotosessies bij mijn moeder achter de rug de afgelopen week. Komende maandag ga ik bij mijn vader langs. Naast de portretten die ik van mijn moeder maakte, heb ik ook beelden gemaakt van haar woning. Die mogen wel wat duidelijker zijn in mijn fotografische standpunt, was een van de opmerkingen. Ik wil uiteindelijk naar een presentatie van beelden van vandaag, van zowel mijn vader als mijn moeder, waarin niet gezegd wordt dat zij niet meer samenwonen. De feitelijke verschillen zijn groot (orde en netheid versus rommelig), maar voor mijn verhaal ga ik juist op zoek naar de overeenkomsten. Misschien worden dat alleen maar beelden zonder personen. En misschien wel zonder de oude foto's. Die zijn wel de aanleiding voor mijn vertelling. Afijn, eerst maar eens foto's maken bij mijn vader en dan onderzoeken wat die doen in combinatie met de foto's van mijn moeder.

verhaal van een huwelijk

Voor de bespreking van zaterdag had ik een verzameling van beelden van mijn ouders meegenomen, zowel van het begin als van de latere jaren van hun huwelijk. In chronologische volgorde uitgespreid op tafel, vertelden de foto's een mooi verhaal. Niet alleen van het wel en wee van mijn ouders, maar ook van kleding, haardracht, interieur. En van fotografie, want die zie je gewoon minder worden naarmate de tijd verstrijkt. De mooie strak geregisseerde zwart-wit beelden uit de jaren 60 tegenover de vale, rommelige beelden uit de jaren 70 en 80.

actiefoto's

Deze 2 ga ik ook zeker gebruiken. De geijkte rollenpatronen helemaal bevestigd.

47 jaar later

Bij mijn moeder ben ik in de grote verzameling foto's op zoek gegaan naar beelden uit het dagelijkse leven uit het begin van hun huwelijk. Hieronder zie je 2 scenes, die ik wil gebruiken om naast de scene anno 2009 te zetten. Ook wil ik foto's van latere jaren uit het huwelijk erbij zoeken om te kijken wat dat oplevert. Ik heb ook alvast een paar foto's van mijn ma genomen, als proef. Ik had ze nog niet genomen met het oog op een bepaalde situatie van een oude foto, maar ze combineren toch al een beetje. Komt ook wel door het zwart-wit.

27 december 1962

Ik heb het album opgehaald bij mijn vader. Uiteraard kende ik het nog, maar in mijn herinneringen was het groter, mooier en stonden er meer foto's in. Bijzonder aspect is dat de fotograaf de eerste 2 rolletjes verprutst heeft: hij had de belichte film opnieuw in zijn camera gestopt, waardoor de foto's over elkaar heen belicht zijn. Bovendien waren er nogal wat bewogen en onscherpe beelden bij. Met het nodige knip- en plakwerk heeft hij toch nog iets van het boek proberen te maken.

Zaterdag nam ik het album en mijn plannen mee naar Den Bosch. In overleg met de docenten heb ik besloten om niet te focussen op de scheiding die er vandaag is, maar in het midden te laten of zij nog bij elkaar zijn. Dat maakt de beelden spannender. Verder ga ik meer foto's gebruiken dan alleen het trouwalbum. Op die manier kies ik een aantal dagelijke situaties van toen (pa en ma samen) , die ik ga combineren met beelden van nu (pa en ma apart). Hierbij het "statieportret" en 2 beelden van hun trouwdag.

wat is daarop uw antwoord?

Ik weet niet hoeveel mensen de bovenstaande vraag associëren met de vraag waarop men elkaar het ja-woord geeft. Voorafgaand worden er ook nog voorwaarden gesteld, zoals: in voor- en tegenspoed, tot de dood ons scheidt. "Ja, ik wil" is het meest gehoorde antwoord op die vraag.

Het spel van vraag en antwoord speelt een belangrijke rol bij die gebeurtenis. De statistieken wijzen al jaren uit dat 1 op de 3 huwelijksparen niet aan die beloften kan voldoen en kiest voor een scheiding. Zo ook mijn ouders. Niets bijzonders, statistisch gezien. Maar in een mensenleven wel een belangrijke beslissing. In mijn project 'the past in the present' wil ik geen antwoorden geven op de vraag waarom de zaken zo gelopen zijn. Ik ga niet op zoek naar antwoorden, maar ik wil onderzoeken of de combinatie van beelden van vandaag vragen of antwoorden oproepen als ik ze naast de foto's van de huwelijksdag zet. Welke beelden en welke combinaties leveren de interessantste verhalen? 1962 tegenover 2009. Hierbij alvast 2 portretten die ik recente maakte.

charleroi, texas, mali

Het afgelopen weekend waren we in de Ardennen. Op de heenreis heb ik het Musée de la Photographie in Charleroi bezocht. Na Antwerpen het belangrijkste fotomuseum in België, maar voor mij niet echt naast de deur. Een mooie gelegenheid om langs te gaan dus. De vaste collectie die getoond werd, geeft vooral een historisch overzicht met nogal wat Belgisch werk. Hedendaagse fotografie was duidelijk in de minderheid, jammer. De tijdelijke expositie heette Looking at the U.S. 1957-1986 van de fotografen Fred Baldwinn en Wendy Watriss en gaf een mooi sociaal tijdsbeeld van de zuidelijke staten van de VS in die periode. De zwarten en blanken in ieder hun eigen wereld naast elkaar. Heel bijzonder, vaak verbazingwekkend.

Ik kocht er in een tweedehands boekhandel een boek van Malik Sidibé, een Malinese fotograaf, met alleen maar foto's van zwarten. Een paar maanden terug was er nog een tentoonstelling van zijn werk in FOAM in Amsterdam. Een prachtig overzicht van portretten van jongeren uit Mali uit de jaren 70/80. Zoals deze hieronder.