zoekplaatje

Mensen herkennen na 33 jaar valt niet altijd mee. Maar soms is het ook heel gemakkelijk. Hieronder een zoekplaatje. De kinderen met de groene cirkel heb ik inmiddels vastgelegd, die met die oranje cirkel volgen hopelijk nog. En dat manneke met die blauwe cirkel, die herken je wel.

kleine reünie

Afgelopen dinsdag was een geweldige dag. Ik had 7 oud klasgenoten opgespoord en een kleine reünie gepland. Met als doel portretten maken uiteraard, maar dat was voor de anderen bijzaak. Helaas waren er op het laatste moment 2 afmeldingen, dus waren we totaal met zijn zessen. De meesten van ons hadden elkaar al 33 jaar niet gezien. Heel bijzonder om weer kennis te maken. Oude koeien en jonge kalveren vlogen over tafel.

Gelukkig was het nog even droog, maar wel koud, zodat we naar buiten konden voor de foto's. . Iedereen liet zich gewillig fotograferen. Eerst digitaal, om te wennen voor hun en om te testen voor mij. Daarna met de 6x6 camera, die overigens veel indruk maakte op mijn modellen.

Hier zie je de eerste resultaten van de digitale beelden. Om de indruk van de 6x6 beelden te krijgen, heb ik ze in zwart-wit gezet en een vierkante uitsnede gemaakt. Achteraf gezien had ik een andere achtergrond moeten kiezen. Dat is het nadeel van zo'n eenmalige shoot; het heeft heel veel tijd en energie gekost om iedereen bij elkaar te krijgen. Het moest dus wel in één keer goed. Maar dat maakt het ook wel weer extra spannend. En, niet te vergeten, ik heb ook enorm genoten van het reünie-aspect.

Bij de keuze van de beelden, heb ik toch een beetje gezocht naar melancholie. Zelf zie ik die wel terug in deze selectie. Maar ik ben natuurlijk wel heel erg bevooroordeeld.

vooral goed oefenen, jongen!

Een Breukel? Een Vanfleteren? Nee, nog niet bekant! Maar wel een Koertshuis anno 2009. Dit is het resultaat van een oefening in portretteren die ik de afgelopen dagen maakte met mijn digitale camera en flits. Geweldig om te doen, fotostudiootje spelen. Met gordijnen de ruimte zoveel mogelijk verduisterd, een donkere achterwand gemaakt met een fleece deken. En dan uitproberen: flitsen via het plafond en/of via een spiegel naast het model. Dat leverde deze portretten op van een broer en zus. Ik was erg tevreden over de helderheid van de ogen, maar de schaduw had wat minder hard gemogen.

Al met al een mooie oefening voor de finale van komende dinsdag. Dan zie ik maar liefst 7 oud klasgenoten, die ik ga portretteren. En dan zondag nog eentje. Ik kijk er nu al naar uit. En zij ook, omdat het inmiddels een soort reunie geworden is.

rolleiflex

De naam van de camera heb ik al eerder laten vallen: De Rolleiflex SL 66SE die ik geleend heb om te gebruiken voor het maken van portretten. Een prachtige camera, inmiddels al een jaar of 20-30 oud. Waarom de keuze voor zo'n antiek ding, terwijl de laatste jaren de ontwikkelingen op het gebied van digitale camera's zo ongelofelijk snel zijn gegaan? Ik ben geen techneut, zoals sommigen weten, en er zijn ongetwijfeld zeer goed geïnformeerde fotografen die zowel hele goede argumenten vóór als tegen hebben. Maar wat ik zelf ervaar, is in de eerste plaats het vierkante (6x6) beeld, dat voor de meeste portretten heel mooi past. En de hele zachte overgang in scherptediepte. Bovendien is het maken van een foto met deze camera een proces van concentratie en bewustzijn: licht meten, camera instellen, kadreren en scherp stellen. En die concentratie past bij het verkrijgen van interactie met het model.

Als je dan ook zelf ontwikkelt en afdrukt (zoals ik ook gedaan heb, met dank aan de deskundige instructies van Fren), dan maak je de diverse keuzes in het proces veel bewuster. Dit alles maakt de waarde van een goed gelukt beeld vele malen groter dan een snel genomen digitaal plaatje. Als oefening heb ik een aantal mensen gefotografeerd, waaronder een paar bereidwillige klasgenoten. Hieronder zie je een portret van Karin. Met de keuze van ander licht had de foto meer kracht gehad. Maar ik ben er heel content mee, met name vanwege de scherptediepte. Met dank aan Karin natuurlijk.

een groot voorbeeld (2)

Een andere grote portretfotograaf is de Belg Stefan Vanfleteren. Zijn indrukwekkende boek (niet alleen door zijn formaat en gewicht) Portret 1989-2009 toont verschillende soorten portretten: boven op de huid gezeten, een torso, ten voeten uit, maar ook van verder af in een landschap bijvoorbeeld. De close-up beelden zijn technisch prachtig, maar vertellen minder dan de beelden die van wat meer afstand zijn genomen en daardoor ook meer context tonen. Ik begreep dat hij fotografeert met een Rolleiflex, net zoals ik momenteel mag lenen van mijn klasgenoot. Wat mij het meest fascineert in de beelden van Vanfleteren, is de 'act' die hij uit zijn model weet te halen. Soms vreemde, zelfs absurde poses nemen zij aan. Maar nooit belachelijk. Zoals bijgaand beeld van een Belgische acteur met zijn zoontje. Foto: (c) Stefan Vanfleteren

een groot voorbeeld (1)

Voor het maken van de portretten heb ik de laatste weken veel boeken bekeken van andere fotografen. Twee ervan wil ik eruit pikken; de eerste is de Nederlandse fotograaf Koos Breukel. Maker van ingetogen maar intense portretten. Zorgvuldig belicht in de studio. Foto: (c) Koos Breukel

nieuw en oud in teteringen

Voor de 2e keer ben ik weer in Teteringen geweest, nu om de plekken van vroeger zorgvuldiger te fotograferen. Die foto's besprak ik vorige week zaterdag op school. De stijl die ik gehanteerd had was gelijk aan mijn eerste bezoek: afstandelijk en neutraal. Maar er werd geopperd dat het misschien beter werkt als ik wat minder neutrale beelden maak. Het is immers een heel persoonlijk verhaal dat ik wil vertellen. Minder neutraal kan door het gebruik van scherpte en door in te zoemen op details; van het bankje waar we vroeger rondhingen. Of de muur die we beklad hadden. Op die manier moeten de foto's eigener worden.Ook werden 2 beelden geselecteerd die meer suggestie opwekken dan andere: de suggestie dat wat buiten beeld gebeurt, spannender is dan hetgeen wij zien. Ik heb deze foto's in zwart-wit gezet, om het effect ervan te bekijken. Hierdoor wordt het mysterie van tijd wel sterker. En tijd speelt een belangrijke rol in dit project: wat is gelijk gebleven en wat is veranderd?

de kunst van het kijken (boekentip)

In onze Belgische krant De Standaard werd onlangs het boek besproken De kunst van het kijken van Ian Jeffrey (uitgeverij Ludion). Het kreeg een beoordeling van 4 sterren (het maximum). Het boekt start in de jaren 1840 en eindigt in 1998, op het moment dat de digitale revolutie begon (het enige minpunt, volgens de recencent). Voor € 34,90 krijg je 384 pagina's.

teteringen re-visited

Afgelopen donderdag bezocht ik de plaatsen in Teteringen waar ik mijn foto's wil maken van de speelplekken van vroeger. Het was een eerste bezoek om te zien wat er uberhaupt nog over was van die plekken en hoe herkenbaar en interessant ze zouden zijn. Een zeer regenachtige en donkere donderdagmiddag zorgde voor niet ideale foto-omstandigheden. Rondom mijn oude lagere school was weinig terug te vinden van vroeger. De school zelf is afgebroken, dat wist ik, maar ook veel open plaatsen zijn volgebouwd, ook de sportvelden. Maar de route naar mijn ouderlijk huis was een feest van herkenning.

De foto's die ik gemaakt heb, waren een pure inventarisatie, zonder duidelijke fotografische uitspraak. Alleen het standpunt dat ik hanteerde, vanuit een gehurkte positie, om zo het perspectief van een kind te suggeren. Maar verrassend genoeg bleek bij de bespreking tijdens de les gisteren, dat er volgens mijn klasgenoten toch meer naar voren kwam dan ik zelf had gedacht. Zij herkenden het als plaatsen met een herinnering, maar wel met een zekere afstand genomen. Dat ik ook precies zoals ik me voelde toen ik daar rondliep: als een goede oude bekende, die daar niet meer thuis hoort. De volgende stap is deze plaatsen zo vastleggen, dat ze voor een doorsnee kijker ook intrigeren. Zodat ze meer worden dan een vastlegging van mijn eigen herinneingen. Details om te ontdekken, zijn daarvoor een belangrijk onderdeel. Daarom ga ik fotograferen met een middenformaat 6x6 camera. Hiervoor mocht ik een prachtige Rolleiflex lenen van een klasgenoot (thnx frn!). Ik ben al lang aan het twijfelen om zo'n soort camera aan te schaffen. Wellicht dat ik hiermee de meerwaarde ontdek, met name voor portretfotografie waar deze camera bij uitstek geschikt is.

koppen en velden

De opdracht die ik voor mezelf geformuleerd heb over Breda, bestaat uit 2 delen: een serie portretten en een serie stads- of landschapsfotografie. Twee verschillende soorten van fotografie, die allebei een eigen aanpak vragen. Als voorbereiding ga ik beide velden onderzoeken. De portretfotografie is de favoriet van de twee. Mijn doel is een serie goede portretten te maken. Ik hoop de komende weken meer helderheid te krijgen over de vraag wat een goed portret is. In mijn bescheiden verzameling fotoboeken zijn boeken met alleen maar portretten royaal vertegenwoordigd: Malik Sibidé met studioportretten van Malinese uitgaansjeugd uit de jaren '60, Anton Corbijn met portretten van popsterren, Vanessa Winship met portretten van Koerdische schoolmeisjes, Zoltan Jockay met straatportretten van jongeren in Europa, portretten van Genkse inwoners van Marco Mertens, Ahmet Polat met portretten van Turken in Nederland en in Turkije, "Menschen in London" van Nico Jesse, en een oud boekje uit de jaren '30 (?) genaamd "Unsere Zeit in 77 Frauenbilder". Genoeg stof tot zelfstudie dus.
Klasgenote Juul gaat zich ook storten op portretten, maar dan van Bredase buschauffeurs. Ook zij stort zich in het onderzoek naar het fotografisch portret. Enorm leuk om te doen. In het 3e studiejaar wordt de beroepsoriënterende fase afgesloten en vangt de beroepsvormende fase aan. In de diverse vakken die we momenteel volgen komt dat heel sterk naar voren: maak je keuze op welk fotografisch vlak je actief wil zijn. Ook het analyseren van foto's van andere fotografen en een mening erover vormen, helpt daar bij. Mooi om te zien dat dit nu bij een aantal klasgenoten ook effect sorteert. Ik ben daarom ook tevreden met de keuze voor mijn onderwerp en ik heb er vooral zin in! Vandaag heb ik contact gehad met een van mijn vriendjes van de lagere school. Van hem heb ik de contactgegevens van 2 van de 3 ontbrekende klasgenoten gekregen. Alleen al het weer ontmoeten van die jongens en meisjes na een jaar of 30 maakt dit project al geweldig. Zouden ze mij nog herkennen?

een goed portret

Een van de vaardigheden die ik verder wil uitdiepen, is het maken van portretten. Dat is een van vorm van fotografie die mij altijd heel sterk heeft bezig gehouden. Een goed portret maken is echt een kunst op zichzelf. Naast allerlei technische keuzes, is met name de interactie tussen fotograaf en geportretteerde hetgeen het portet bepaalt.
Een voorbeeld van een portretfotograaf die ik bewonder is Rineke Dijkstra. Direct ook een van de grote hedendaagse Nederlandse fotografen die ook internationaal succesvol is. De wisselwerking tussen haar en het model laten iets zien van zowel de fotografe als van het model. Zij laat haar modellen een eigen houding kiezen, waardoor ze natuurlijk overkomen. Door geen aanwijzingen te geven ontstaat een mate van onzekerheid die heel kwetsbaar en ontwapenend kan zijn. Met licht inflitsen creëert ze een helderheid en maakt ze de geportretteerde een beetje los van de omgeving.
Een fotograaf heeft voor het maken van een portret diverse middelen tot zijn beschikking: keuze van de camera (spiegelreflex, middenformaat of gsm), kleur of zwart-wit, de achtergrond, de kleding, de houding en de blik van de geportretteerde, het licht, de scherptediepte en nog veel meer. Het op de juiste manier inzetten en op elkaar afstemmen van de diverse middelen maken een portret tot een goed portret. Oef, ga er maar aan staan. foto: (c) rineke dijkstra

buiten spelen

Gotsamme, het laatste bericht dateert alweer van 8 november: meer dan 14 dagen geleden. Daar gaan m'n goede voornemens om regelmatig te schrijven. En een ander goed voornemen ga ik nu ook schenden: meer beeld en minder tekst. Dat komt omdat ik nu even wil uitleggen hoe mijn project voor het Stadsarchief Breda er uit gaat zien.
Ik ga in Teteringen op zoek naar de plekken waar ik vroeger speelde met mijn vriendjes en vriendinnetjes. Toen ik een jaar of 10 was, zo'n 36 jaar geleden, rond 1973 dus. Mijn vader woont nog steeds in Teteringen, maar helemaal aan de andere kant van het dorp. Ik ben daarom al heel lang niet meer op de plaatsen geweest rondom ons ouderlijk huis, de route naar de lagere school, de straten waar mijn vrienden woonden, of bij het sportveld. De plekken waar we speelden waren geen speeltuintjes, maar gangetjes achter huizen en braakliggende veldjes. Ik vraag me af of ik ze nog kan vinden en hoe ze er uit zien vandaag. Stiekem hoop ik dat sommige niets veranderd zijn. Misschien is zelfs nog een teken van ons ergens terug te vinden: een tekening, beschadiging of tekst op een muur. Dat zou helemaal mooi zijn, maar daar reken ik niet op.
De foto's van 6 van die plaatsen wil ik combineren met portretten van mijn vriendjes van toen. De meeste heb ik nooit meer gezien, maar er zijn er 3 die ik recentelijk nog gesproken heb. Van hen en nog 3 anderen wil ik een serie van 6 maken. Wat wil ik met die beelden zeggen? Hoe mensen en dingen kunnen veranderen. Of juist niet. Hoe sterk herinneringen kunnen zijn. Of hoe die vervaagd worden door je geest. Of door een projectontwikkelaar.

teteringen (gem. breda)

De nieuwe opdracht voor dit kwartaal luidt Breda re-visited, in opdracht van het Stadsarchief Breda en moet resulteren in een serie van 12 foto's. Een studie-opdracht, maar tegelijkertijd ook een echte opdracht, inclusief contract, beloning en afstand van je auteursrechten. Hoewel in opdracht, is de vrijheid groot om er zelf invulling aan te geven. Als het maar gaat over Breda. Ik ben geboren in Breda en heb daar tot mijn 4e jaar gewoond. Daarna heb ik, tot ik ging studeren, in Teteringen gewoond, een dorp bij Breda. Dat was zelfstandig, tot een paar jaar terug Breda het inpalmde. Dat hebben ze nog lang volgehouden, want ik weet nog dat dit al speelde toen ik op de lagere school zat in de jaren '70. Wij hebben toen nog stickers geplakt met de tekst Teteringen tegen annexatie. Nu vraag ik me af of iedereen wel dat moeilijke woord begreep.

Ik heb dus veel met Breda, in tegenstelling tot de meeste van mijn klasgenoten. Mazzel. Van ons wordt verwacht dat we deze week al een keuze maken in het onderwerp. Ik ga hiervoor aansluiting zoeken bij mijn lagere school die inmiddels niet meer bestaat. Hierbij een klassefoto van mijn 5e klas. Met mijn duim geef ik mijn waardering aan de fotograaf. Of is het een pre-puberale boodschap aan de volwassen wereld? Ik weet niet of de opgestoken middelvinger toen al in gebruik was.

katowice revisited

Voor het vak Indesign (een Adobe programma om boeken op te maken) ben ik bezig om een boek samen te stellen. Ik maak het op in Idesign en laat het daarna drukken via Blurb.com. Het wordt dus mij eerste echte boek. Omdat ik nog steeds iets wilde doen met de foto's die ik maakte in Katowice (Polen) tijdens de studiereis van het eerste studiejaar, is dat nu mooi de gelegenheid. Ik heb inmiddels zo'n 60 beelden geselecteerd. En deze foto ga ik waarschijnlijk gebruiken voor de voorpagina. Titel: Hotel Katowice. Binnenkort in de boekenwinkel! Mwah...

foei & frankfurt

Allereerst mijn excuses aan de lezers van mijn blog. Ik ben de laatste weken niet bepaald actief geweest met nieuwe teksten en beelden. Sorry. Weet, lieve lezer, dat ik jouw aandacht heel erg waardeer. Vorige week was herfstvakantie, maar die heb ik zeker niet zonder fotografie doorgebracht. Naast de studieverplichingen die nog lopen (waarover later meer) ben ik ook een paar dagen in Frankfurt geweest. Duitslands financiële hart. Nu niet direct een stad waaraan je denkt om een paar dagen door te brengen. Maar met de wolkenkrabbertjes in het centrum en gezellige kroegen en originele winkels in de buitenwijken zeker de moeite waard.

maar nu even serieus

Gisteren hadden we competentie assessment. Oftewel: wat heb je de afgelopen periode geleerd, waar wil je naar toe en hoe denk je daar te komen? Bij dit assessment lag de nadruk op de keuze die je als fotograaf moet maken: Wat voor fotograaf wil ik worden? En op welk beroepsgebied wil ik actief zijn?
Van eerdere assessments hadden we inmiddels ervaren dat we door de docenten op een rooster worden gelegd en dat het vuur wel flink wordt opgestookt. Zo ook gisteren. De docenten Karin en Stefanie keken met een zeer kritische bril naar de presentaties. En zij oordeelden opbouwend maar scherp. Voor sommigen even slikken, zo bleek achteraf. Iedereen kreeg wel stof tot nadenken mee naar huis voor in de herfstvakantie.
Maar eigenlijk ook een hele geruststelling: deze studie krijg je niet voor niets. Gelukkig maar. De beroepsorienterende fase is nu afgerond en de beroepsvormende fase is aangebroken. Dat gaan we merken. Het wordt serieuzer, maar laten we niet vergeten dat we het doen omdat we het zo enorm leuk vinden.

vruchtenhagel

Weer een kwartaal succesvol afgerond. Afgelopen zaterdag was de beoordeling. Met de scores 7-7-8 van de 3 docenten was ik heel tevreden. Toen het boekje/katern af was, wist ik ook eigenlijk dat het klopte. Vreemd dat ik dat nu wel aanvoelde en bij eerdere boekjes niet. Weer wat wijzer geworden misschien?
Als titel heb ik (met dank aan Rob) gekozen voor Vruchtenhagel. Prominent aanwezig op de voorlaatste foto in het boekje, op de ontbijttafel van een van de gevonden foto's. Binnenwerekl-buitenwereld was te uitleggerig en deze titel gaf de serie wel iets poetisch en humoristisch mee. Een oer-Hollands produkt, maar je zou het ook kunnen zien als metafoor voor de bonte kleuren van de inwoners van Katendrecht.

preview

Afgelopen zaterdag was de laatste bespreking voor de beoordeling. Ik had nog geen dummie van mijn boekje (katern) gemaakt, omdat ik op donderdag en vrijdag nog nieuwe beelden had laten afdrukken. Maar ik had wel duidelijk voor ogen hoe de opzet zou worden. Een mix van eigen beeld en gevonden beeld. Ze bleken goed te werken samen; de gevonden beelden konden zonder veel moeite gezien worden als kiekjes uit de woning die ik zelf fotografeerde. Hierbij een voorproefje van 2 pagina's. Het selecteren blijft een lastig onderdeel: welke beelden, welke volgorde, welk formaat? Maar ik vind wel dat ik dit kwartaal veel geleerd heb over die vragen.

buitenwereld-binnenwereld

Ik zoek nog naar een goede titel, die het uitgangspunt weergeeft voor mijn beide projecten: de eigen foto's van Katendrecht, die de wereld tonen vanuit de geborgenheid van een woning. Daarnaast de serie gevonden beelden die mij, als buitenstaander, laat binnenkijken in de binnenwereld van een onbekende familie. Binnenwereld-buitenwereld?

Vandaag was ik weer in de woning in Katendrecht waar ik eerder foto's maakte. Het beeld van de omgeving wordt nu duidelijker.

en nog een paar

vooruit, nog een paar dan...

kunst?

waplington in holland

tafels en portretten

combineren

Het verhaal dat je met foto's vertelt, hangt sterk af van de combinaties die je bij elkaar plaatst. Bij de verzameling foto's die ik vond, zaten ook oude zwart-wit foto's.