extase

Wat is de echte flamenco? Daar ben ik naar op zoek. Want uit het boek van Ivo Michiels heb ik in ieder geval al wel een paar belangrijke zaken opgepikt. Over de zang, cante jondo, schrijft hij: Die is er niet om te behagen, maar om het hart voor even te verscheuren en daarna volmaakter te herstellen. Verder zegt hij dat zonder duende de flamenco slechts een zinloze uiterlijkheid is, zoals de levenloze cocon van een insect.

Wat is dan die duende? De beheksing die uitgaat van echte flamenco. Het begrip wijst op de muzikale extase en de lichamelijke gevolgen ervan, zoals kippevel en tranen. Letterlijk betekent duende 'elf' of 'nimf'. Bijgelovige zigeuners zien de duende als een rondzwervende geest die betovering verwekt. Duende is de essentie en het uiteindelijke doel van flamenco.

Meer dan een eeuw leeft de zuivere flamenco verborgen in een ondergronds circuit. Daarnaast is er de officiële theatrale variant, die opgesmukt is met elementen uit de Spaanse operette, de Zarzuela en het balet Español en die meestal een beroep doet op folkloristische kledij en andere blikvangers.

Via internet ben ik op zoek gegaan. Naar een groep, waar ik foto's kan maken. En video. Het liefst wil ik dat dit zo veel mogelijk aansluit bij de oorspronkelijke flamenco. Dus waarschijnlijk niet de plaatselijke balletjuf uit een Brabants dorp die een paar moeders leert flamenco-stampen. Of misschien juist wel? In eerste instantie ga ik kijken of ik via een Spaanse vereniging in België of Nederland in contact kan komen met enigzins oorspronkelijke flamenco. Want voor de pure flamenco moet ik naar een achterbuurt in Granada. Dat heb ik inmiddels van Ivo Michiels begrepen. Voor mij is het een uitdaging om te kijken of ik verder inzicht kan kijgen in die duende. En om dan van daaruit te zoeken naar de aanwezigheid daarvan in de lage landen. in welke vorm dan ook.

Veel bestaande foto's over flamenco op internet hebben een hoog operette-gehalte, zoals hierboven beschreven. Ik heb gezocht naar een foto van Maria Juncal, die recht doet aan de passie die ik zag in haar voorstelling. Maar ik mis toch de opperste concentratie, de stuurse blik en het van zweet gutsende lichaam. En dan aan het einde van de voorstelling die stralende glimlach.