Verslag van mijn bezoek aan Noorderlicht Internationale Fotomanifestatie “Act of Faith”
6 oktober 2007 - Groningen
Act of Faith
Wat verwacht je als bezoeker, wanneer je naar een tentoonstelling gaat die Act of Faith heet? Een tentoonstelling over geloof, religie. Een heel breed thema, eeuwenoud en tegelijkertijd heel erg actueel. Mijn eerste associatie is niet positief. Zou dat komen door de term geloof, of door de combinatie van foto’s en geloof?
Voor mij persoonlijk heeft geloof geen positieve of negatieve klank. Ik ben als katholiek gedoopt, heb een katholieke, typisch Brabantse lagere en middelbare schooltijd gehad. Op de lagere school kwam Mijnheer Pastoor, zoals iedereen hem noemde, regelmatig in de lessen. Een warme persoonlijkheid met veel humor. Mijn middelbare school was een voormalig seminarie, met een aangrenzend klooster. Daar leefden nog steeds paters Kapucijnen, waarvan enkelen ook nog steeds les gaven op onze school. Mijn leraren Duits, Latijn, Grieks en Wiskunde waren paters. Het beeld dat ik van hen heb overgehouden, is dat de (seksuele) frustratie bij menigeen sterk overheerste. Mijn conclusie was ook dat het celibaat voor de meeste mensen tegennatuurlijk is.
Op invulformulieren vul ik bij ‘geloof’ al sinds vele jaren ‘geen’ in. Ik weet niet precies meer wanneer ik dat besluit genomen heb. Ik denk aan het einde van de middelbare school. De mis in de kerk bezoek ik alleen bij begrafenissen en huwelijken. En dan ga ik ook al heel lang niet meer ter communie. Dat zijn wel bewuste handelingen, realiseer ik mij nu. Op een bepaald moment heb ik de stap gezet om afstand te doen van mijn eigen ‘officiële’ geloof.
Ik heb dus afstand genomen van het katholicisme. Maar ik koester er geen negatieve gevoelens tegenover. In mijn ogen is de paus een mafkees, dat wel. Maar ik ken ook heel veel mensen die binnen de katholieke kerk vanuit de allerbeste intenties hele goede dingen doen voor andere mensen.
Ik ga bewust uitgebreid in op wat geloof voor mij betekent. Want iedere fotograaf die een foto toont over het thema geloof, zal iets van zijn eigen visie op geloof tonen.
Mijn gevoelens bij geloof zijn dus niet negatief. Maar een fototentoonstelling over geloof brengt blijkbaar wel een negatieve associatie. Blijkbaar had ik het vermoeden dat de kritische blik van de fotografen niet zo’n positief beeld van geloof zouden brengen.
De titel ‘Act of Faith’ legt een link naar ‘act of God’. Deze voor mij fatalistische term, heeft een soort excuus in zich. Ik kan het niet helpen, want God heeft het zo bedoeld of zo gedaan. De mens die met zijn geloof als excuus de raarste en wreedste dingen doet. Dat was wel het gevoel dat bij mij overheerste na het bezoek aan de Der Aa-kerk in de ochtend.
Der Aa-kerk
Een kerk als ruimte voor een tentoonstelling over geloof. Nog toepasselijker kan moeilijk. Ik weet ook niet of de kerk ook voor andere tentoonstellingen gebruikt wordt. Bij het rondlopen in de kerk tijdens de tentoonstelling had ik niet echt het gevoel in een kerk rond te lopen. Veel was dichtgebouwd met panelen waarop de foto’s tentoongesteld waren. Met subtielere schermen, die meer van de kerk laten zien, zou wellicht meer de band met de kerk zelf gemaakt zijn.
De grootste kritiek op de indeling van de tentoonstelling was wel dat de doorgangen op veel plaatsen te smal was. Hierdoor was je gedwongen om de foto’s van heel dichtbij te bekijken. Het kan voor de opstellers bijna niet anders dan een bewuste keuze zijn geweest. Die lui van Noorderlicht hebben per slot van rekening wel eens vaker een tentoonstelling gebouwd. Dicht op een grote foto staan, is heel interessant voor de details. Maar het is ook wel lekker als je de keuze hebt om ook afstand te nemen om het geheel te aanschouwen.
Er waren veel foto’s. Heel veel, in mijn beleving. Dat gevoel is wellicht mede bepaald door de zware lading van veel foto’s. Om de veelheid van stijlen van fotografie nog iets van eenheid mee te geven, is gekozen voor dezelfde zwarte lijst om alle foto’s. Voor de eenheid was het goed, maar ik betwijfel of iedere fotograaf zich kan vinden in die ene lijst voor zijn eigen foto’s. Immers is de keuze voor een lijst sterk afhankelijk van de foto. Zelf zou ik voor een bijpassende lijst gekozen hebben per foto of serie van foto’s.
Mijn favorieten
- Lana Slezic: Mijn absolute favoriet. Ik heb haar boek ook gekocht. Krachtige beelden, sterke kleuren. De compositie en kleuren maken het tot esthetisch zeer aantrekkelijke beelden. Van veel foto’s straalt zelfs een soort vrolijkheid af. Maar bij het lezen van de bijbehorende teksten, blijkt er meer drama aanwezig, dan je in eerste instantie zou verwachten. Veel foto’s van vrouwen en kinderen. Bij het bekijken van de foto’s gaat een verhaal door je hoofd. Maar dat is bijna nooit het echte verhaal, dat je achter in het boek kan lezen.
6 oktober 2007 - Groningen
Act of Faith
Wat verwacht je als bezoeker, wanneer je naar een tentoonstelling gaat die Act of Faith heet? Een tentoonstelling over geloof, religie. Een heel breed thema, eeuwenoud en tegelijkertijd heel erg actueel. Mijn eerste associatie is niet positief. Zou dat komen door de term geloof, of door de combinatie van foto’s en geloof?
Voor mij persoonlijk heeft geloof geen positieve of negatieve klank. Ik ben als katholiek gedoopt, heb een katholieke, typisch Brabantse lagere en middelbare schooltijd gehad. Op de lagere school kwam Mijnheer Pastoor, zoals iedereen hem noemde, regelmatig in de lessen. Een warme persoonlijkheid met veel humor. Mijn middelbare school was een voormalig seminarie, met een aangrenzend klooster. Daar leefden nog steeds paters Kapucijnen, waarvan enkelen ook nog steeds les gaven op onze school. Mijn leraren Duits, Latijn, Grieks en Wiskunde waren paters. Het beeld dat ik van hen heb overgehouden, is dat de (seksuele) frustratie bij menigeen sterk overheerste. Mijn conclusie was ook dat het celibaat voor de meeste mensen tegennatuurlijk is.
Op invulformulieren vul ik bij ‘geloof’ al sinds vele jaren ‘geen’ in. Ik weet niet precies meer wanneer ik dat besluit genomen heb. Ik denk aan het einde van de middelbare school. De mis in de kerk bezoek ik alleen bij begrafenissen en huwelijken. En dan ga ik ook al heel lang niet meer ter communie. Dat zijn wel bewuste handelingen, realiseer ik mij nu. Op een bepaald moment heb ik de stap gezet om afstand te doen van mijn eigen ‘officiële’ geloof.
Ik heb dus afstand genomen van het katholicisme. Maar ik koester er geen negatieve gevoelens tegenover. In mijn ogen is de paus een mafkees, dat wel. Maar ik ken ook heel veel mensen die binnen de katholieke kerk vanuit de allerbeste intenties hele goede dingen doen voor andere mensen.
Ik ga bewust uitgebreid in op wat geloof voor mij betekent. Want iedere fotograaf die een foto toont over het thema geloof, zal iets van zijn eigen visie op geloof tonen.
Mijn gevoelens bij geloof zijn dus niet negatief. Maar een fototentoonstelling over geloof brengt blijkbaar wel een negatieve associatie. Blijkbaar had ik het vermoeden dat de kritische blik van de fotografen niet zo’n positief beeld van geloof zouden brengen.
De titel ‘Act of Faith’ legt een link naar ‘act of God’. Deze voor mij fatalistische term, heeft een soort excuus in zich. Ik kan het niet helpen, want God heeft het zo bedoeld of zo gedaan. De mens die met zijn geloof als excuus de raarste en wreedste dingen doet. Dat was wel het gevoel dat bij mij overheerste na het bezoek aan de Der Aa-kerk in de ochtend.
Der Aa-kerk
Een kerk als ruimte voor een tentoonstelling over geloof. Nog toepasselijker kan moeilijk. Ik weet ook niet of de kerk ook voor andere tentoonstellingen gebruikt wordt. Bij het rondlopen in de kerk tijdens de tentoonstelling had ik niet echt het gevoel in een kerk rond te lopen. Veel was dichtgebouwd met panelen waarop de foto’s tentoongesteld waren. Met subtielere schermen, die meer van de kerk laten zien, zou wellicht meer de band met de kerk zelf gemaakt zijn.
De grootste kritiek op de indeling van de tentoonstelling was wel dat de doorgangen op veel plaatsen te smal was. Hierdoor was je gedwongen om de foto’s van heel dichtbij te bekijken. Het kan voor de opstellers bijna niet anders dan een bewuste keuze zijn geweest. Die lui van Noorderlicht hebben per slot van rekening wel eens vaker een tentoonstelling gebouwd. Dicht op een grote foto staan, is heel interessant voor de details. Maar het is ook wel lekker als je de keuze hebt om ook afstand te nemen om het geheel te aanschouwen.
Er waren veel foto’s. Heel veel, in mijn beleving. Dat gevoel is wellicht mede bepaald door de zware lading van veel foto’s. Om de veelheid van stijlen van fotografie nog iets van eenheid mee te geven, is gekozen voor dezelfde zwarte lijst om alle foto’s. Voor de eenheid was het goed, maar ik betwijfel of iedere fotograaf zich kan vinden in die ene lijst voor zijn eigen foto’s. Immers is de keuze voor een lijst sterk afhankelijk van de foto. Zelf zou ik voor een bijpassende lijst gekozen hebben per foto of serie van foto’s.
Mijn favorieten
- Lana Slezic: Mijn absolute favoriet. Ik heb haar boek ook gekocht. Krachtige beelden, sterke kleuren. De compositie en kleuren maken het tot esthetisch zeer aantrekkelijke beelden. Van veel foto’s straalt zelfs een soort vrolijkheid af. Maar bij het lezen van de bijbehorende teksten, blijkt er meer drama aanwezig, dan je in eerste instantie zou verwachten. Veel foto’s van vrouwen en kinderen. Bij het bekijken van de foto’s gaat een verhaal door je hoofd. Maar dat is bijna nooit het echte verhaal, dat je achter in het boek kan lezen.
- Abbas: Toont beide kanten van moslims, christenen en joden. Slaagt erin harde beelden te tonen zonder partij te kiezen. Wellicht door die drie geloofsovertuigingen samen te tonen. Abbas is van geboorte Iraniër en 17 jaar verbannen uit zijn eigen vaderland. Hij weet als geen ander wat geloof kan doen met mensen. Of beter gezegd, wat mensen kunnen doen met geloof. Zijn visie op de wereld is hierdoor bepaald. Daarom is het fascinerend om te zien hoe hij andere religies, katholieken en joden, in zijn beelden vastlegt. Kritisch, maar niet veroordelend.
- Yonathan Weitzman & Ronen Zvulun: Uit de beelden straalt een zekere rust, ondanks de vaak dramatische inhoud. Twee jonge Israëlische fotografen geven een beeld van de Westelijke Jordaanoever. Een extreem voorbeeld van een streek die het slachtoffer is van de gevolgen van geloof in haat. Op internet vond ik meer foto’s van hen. Heel veel foto’s van intens menselijk verdriet om slachtoffers van geweld.
Mijn inzicht in religie
Ik heb me afgevraagd of mijn visie op ‘geloof’ anders is, na het zien van deze tentoonstelling. In het begin van dit verslag heb ik al verwoord hoe ik vooraf tegen het fenomeen geloof aankeek. Mijn algemene gevoel na het zien van de foto’s in de Der Aa-kerk heb ik beschreven in mijn titel: De wereld is een zooitje. Godzijdank! Negativiteit overheerste in mijn beleving. Je zou de foto’s eenvoudig kunnen tellen en ze indelen in drie categorieën: positief, neutraal of negatief over geloof. Voor mijn gevoel was 20% positief, 20% neutraal en 60% negatief.
Mijn eigen idee van geloof is dat Allah, God of hoe hij of zij ook heten mag, de bedoeling heeft gehad om liefde te prediken. Dit staat in groot contrast tot de haat die voortkomt uit veel daden, waarbij geloof als excuus wordt gebruikt. Zou het inderdaad zo zijn, dat slecht 20% van de effecten van geloof vandaag positief is? Als dat zo is, geeft de tentoonstelling een natuurgetrouw beeld. Maar mijn (misschien naïeve) gevoel zegt toch dat het positieve net zo groot is als het negatieve. En dat dit niet overeenkomt met het gevoel bij de tentoonstelling.
Of hebben schokkende beelden zoveel meer impact dat je niet meer objectief kunt tellen? Met andere woorden, was de verdeling wel fifty-fifty, maar lag het aan mij dat ik dat niet zo ervaren heb? Dat kan goed zijn. Zeker als ik eerlijk beken, dat het bezoek aan Material World voor mij een verademing was na Act of Faith. Ben ik oppervlakkig? Wil ik mijn ogen sluiten voor de harde realiteit? Ik weet het niet. Het is in ieder geval wel een vraag die me bijgebleven is sinds Act of Faith.
Mijn 3 favoriete fotografen geven ieder op hun eigen manier ook een beeld van de harde werkelijkheid. Maar wellicht is het de esthetiek van hun beelden die, ondanks alles, de liefde voor het leven weergeven.
- Yonathan Weitzman & Ronen Zvulun: Uit de beelden straalt een zekere rust, ondanks de vaak dramatische inhoud. Twee jonge Israëlische fotografen geven een beeld van de Westelijke Jordaanoever. Een extreem voorbeeld van een streek die het slachtoffer is van de gevolgen van geloof in haat. Op internet vond ik meer foto’s van hen. Heel veel foto’s van intens menselijk verdriet om slachtoffers van geweld.
Mijn inzicht in religie
Ik heb me afgevraagd of mijn visie op ‘geloof’ anders is, na het zien van deze tentoonstelling. In het begin van dit verslag heb ik al verwoord hoe ik vooraf tegen het fenomeen geloof aankeek. Mijn algemene gevoel na het zien van de foto’s in de Der Aa-kerk heb ik beschreven in mijn titel: De wereld is een zooitje. Godzijdank! Negativiteit overheerste in mijn beleving. Je zou de foto’s eenvoudig kunnen tellen en ze indelen in drie categorieën: positief, neutraal of negatief over geloof. Voor mijn gevoel was 20% positief, 20% neutraal en 60% negatief.
Mijn eigen idee van geloof is dat Allah, God of hoe hij of zij ook heten mag, de bedoeling heeft gehad om liefde te prediken. Dit staat in groot contrast tot de haat die voortkomt uit veel daden, waarbij geloof als excuus wordt gebruikt. Zou het inderdaad zo zijn, dat slecht 20% van de effecten van geloof vandaag positief is? Als dat zo is, geeft de tentoonstelling een natuurgetrouw beeld. Maar mijn (misschien naïeve) gevoel zegt toch dat het positieve net zo groot is als het negatieve. En dat dit niet overeenkomt met het gevoel bij de tentoonstelling.
Of hebben schokkende beelden zoveel meer impact dat je niet meer objectief kunt tellen? Met andere woorden, was de verdeling wel fifty-fifty, maar lag het aan mij dat ik dat niet zo ervaren heb? Dat kan goed zijn. Zeker als ik eerlijk beken, dat het bezoek aan Material World voor mij een verademing was na Act of Faith. Ben ik oppervlakkig? Wil ik mijn ogen sluiten voor de harde realiteit? Ik weet het niet. Het is in ieder geval wel een vraag die me bijgebleven is sinds Act of Faith.
Mijn 3 favoriete fotografen geven ieder op hun eigen manier ook een beeld van de harde werkelijkheid. Maar wellicht is het de esthetiek van hun beelden die, ondanks alles, de liefde voor het leven weergeven.
De 4 foto's bij dit artikel zijn van Lana Slezic uit haar boek 'Forsaken'
Geen opmerkingen:
Een reactie posten