copyright

Tijdens de uren die ik in mijn opleiding fotografie steek, denk ik nauwelijks aan mijn werk. Dat werk is juristje spelen bij een bedrijf. Maar er is wel een raakvlak tussen die twee. En dat is het auteursrecht, copyright in tengels. Dit is een vakgebied waar ik weinig van weet. Maar ik wil mezelf daar verder in gaan verdiepen. Voor mijn eigen interesse, maar ook om medestudenten hierover te informeren. De basis van het auteursrecht vind je alvast hieronder.

Als fotograaf krijgt je automatisch auteursrecht op je foto’s. Dit houdt onder andere in dat alleen jij beslist wat er mee mag gebeuren. Als je anderen daarvoor toestemming geeft, mogen zij de foto’s gebruiken in boeken bijvoorbeeld. Je kunt aan deze toestemming (financiële) voorwaarden verbinden.

Het is belangrijk de voorwaarden van de licentie (de toestemming voor het gebruik) zorgvuldig met elkaar af te spreken en schriftelijk vast te leggen. Je behoudt altijd je persoonlijkheidsrecht op je werken. Dit houdt onder andere in dat je bezwaar kunt maken als anderen je werk verminken of aantasten, het een andere naam geven of de naam van iemand anders (die van henzelf bijvoorbeeld) er bij zetten. De bedoeling van het auteursrecht is dat auteurs, en dus ook fotografen, in staat zijn hun creaties commercieel te exploiteren en dat anderen niet zonder toestemming aan hun geestelijk eigendom komen.

Als je mensen in opdracht fotografeert, dan moet je er rekening mee houden dat die mensen een 'portretrecht' hebben. Jij hebt dan wel het auteursrecht op de foto’s die je maakte, maar je mag deze niet zonder toestemming van de mensen die erop staan tentoonstellen of op een andere manier publiceren.
Ook als de foto’s niet in opdracht van de gefotografeerde mensen zijn gemaakt, is publiceren riskant. De mensen kunnen 'een redelijk belang' hebben om zich tegen publicatie te verzetten. Privacy of goede smaak bijvoorbeeld. Een T-shirt verkopen van een door jou gefotografeerde popster tijdens een concert, mag dus niet zonder zijn of haar toestemming.

Wordt vervolgd. Ik wil nog even kijken hoe ik mijn kennis verder ga delen: via mijn blog, of in de vorm van een presentatie.

de wereld is een zooitje. godzijdank!

Verslag van mijn bezoek aan Noorderlicht Internationale Fotomanifestatie “Act of Faith”
6 oktober 2007 - Groningen

Act of Faith
Wat verwacht je als bezoeker, wanneer je naar een tentoonstelling gaat die Act of Faith heet? Een tentoonstelling over geloof, religie. Een heel breed thema, eeuwenoud en tegelijkertijd heel erg actueel. Mijn eerste associatie is niet positief. Zou dat komen door de term geloof, of door de combinatie van foto’s en geloof?

Voor mij persoonlijk heeft geloof geen positieve of negatieve klank. Ik ben als katholiek gedoopt, heb een katholieke, typisch Brabantse lagere en middelbare schooltijd gehad. Op de lagere school kwam Mijnheer Pastoor, zoals iedereen hem noemde, regelmatig in de lessen. Een warme persoonlijkheid met veel humor. Mijn middelbare school was een voormalig seminarie, met een aangrenzend klooster. Daar leefden nog steeds paters Kapucijnen, waarvan enkelen ook nog steeds les gaven op onze school. Mijn leraren Duits, Latijn, Grieks en Wiskunde waren paters. Het beeld dat ik van hen heb overgehouden, is dat de (seksuele) frustratie bij menigeen sterk overheerste. Mijn conclusie was ook dat het celibaat voor de meeste mensen tegennatuurlijk is.

Op invulformulieren vul ik bij ‘geloof’ al sinds vele jaren ‘geen’ in. Ik weet niet precies meer wanneer ik dat besluit genomen heb. Ik denk aan het einde van de middelbare school. De mis in de kerk bezoek ik alleen bij begrafenissen en huwelijken. En dan ga ik ook al heel lang niet meer ter communie. Dat zijn wel bewuste handelingen, realiseer ik mij nu. Op een bepaald moment heb ik de stap gezet om afstand te doen van mijn eigen ‘officiële’ geloof.

Ik heb dus afstand genomen van het katholicisme. Maar ik koester er geen negatieve gevoelens tegenover. In mijn ogen is de paus een mafkees, dat wel. Maar ik ken ook heel veel mensen die binnen de katholieke kerk vanuit de allerbeste intenties hele goede dingen doen voor andere mensen.

Ik ga bewust uitgebreid in op wat geloof voor mij betekent. Want iedere fotograaf die een foto toont over het thema geloof, zal iets van zijn eigen visie op geloof tonen.

Mijn gevoelens bij geloof zijn dus niet negatief. Maar een fototentoonstelling over geloof brengt blijkbaar wel een negatieve associatie. Blijkbaar had ik het vermoeden dat de kritische blik van de fotografen niet zo’n positief beeld van geloof zouden brengen.

De titel ‘Act of Faith’ legt een link naar ‘act of God’. Deze voor mij fatalistische term, heeft een soort excuus in zich. Ik kan het niet helpen, want God heeft het zo bedoeld of zo gedaan. De mens die met zijn geloof als excuus de raarste en wreedste dingen doet. Dat was wel het gevoel dat bij mij overheerste na het bezoek aan de Der Aa-kerk in de ochtend.

Der Aa-kerk
Een kerk als ruimte voor een tentoonstelling over geloof. Nog toepasselijker kan moeilijk. Ik weet ook niet of de kerk ook voor andere tentoonstellingen gebruikt wordt. Bij het rondlopen in de kerk tijdens de tentoonstelling had ik niet echt het gevoel in een kerk rond te lopen. Veel was dichtgebouwd met panelen waarop de foto’s tentoongesteld waren. Met subtielere schermen, die meer van de kerk laten zien, zou wellicht meer de band met de kerk zelf gemaakt zijn.

De grootste kritiek op de indeling van de tentoonstelling was wel dat de doorgangen op veel plaatsen te smal was. Hierdoor was je gedwongen om de foto’s van heel dichtbij te bekijken. Het kan voor de opstellers bijna niet anders dan een bewuste keuze zijn geweest. Die lui van Noorderlicht hebben per slot van rekening wel eens vaker een tentoonstelling gebouwd. Dicht op een grote foto staan, is heel interessant voor de details. Maar het is ook wel lekker als je de keuze hebt om ook afstand te nemen om het geheel te aanschouwen.

Er waren veel foto’s. Heel veel, in mijn beleving. Dat gevoel is wellicht mede bepaald door de zware lading van veel foto’s. Om de veelheid van stijlen van fotografie nog iets van eenheid mee te geven, is gekozen voor dezelfde zwarte lijst om alle foto’s. Voor de eenheid was het goed, maar ik betwijfel of iedere fotograaf zich kan vinden in die ene lijst voor zijn eigen foto’s. Immers is de keuze voor een lijst sterk afhankelijk van de foto. Zelf zou ik voor een bijpassende lijst gekozen hebben per foto of serie van foto’s.

Mijn favorieten
- Lana Slezic: Mijn absolute favoriet. Ik heb haar boek ook gekocht. Krachtige beelden, sterke kleuren. De compositie en kleuren maken het tot esthetisch zeer aantrekkelijke beelden. Van veel foto’s straalt zelfs een soort vrolijkheid af. Maar bij het lezen van de bijbehorende teksten, blijkt er meer drama aanwezig, dan je in eerste instantie zou verwachten. Veel foto’s van vrouwen en kinderen. Bij het bekijken van de foto’s gaat een verhaal door je hoofd. Maar dat is bijna nooit het echte verhaal, dat je achter in het boek kan lezen.

- Abbas: Toont beide kanten van moslims, christenen en joden. Slaagt erin harde beelden te tonen zonder partij te kiezen. Wellicht door die drie geloofsovertuigingen samen te tonen. Abbas is van geboorte Iraniër en 17 jaar verbannen uit zijn eigen vaderland. Hij weet als geen ander wat geloof kan doen met mensen. Of beter gezegd, wat mensen kunnen doen met geloof. Zijn visie op de wereld is hierdoor bepaald. Daarom is het fascinerend om te zien hoe hij andere religies, katholieken en joden, in zijn beelden vastlegt. Kritisch, maar niet veroordelend.

- Yonathan Weitzman & Ronen Zvulun: Uit de beelden straalt een zekere rust, ondanks de vaak dramatische inhoud. Twee jonge Israëlische fotografen geven een beeld van de Westelijke Jordaanoever. Een extreem voorbeeld van een streek die het slachtoffer is van de gevolgen van geloof in haat. Op internet vond ik meer foto’s van hen. Heel veel foto’s van intens menselijk verdriet om slachtoffers van geweld.

Mijn inzicht in religie
Ik heb me afgevraagd of mijn visie op ‘geloof’ anders is, na het zien van deze tentoonstelling. In het begin van dit verslag heb ik al verwoord hoe ik vooraf tegen het fenomeen geloof aankeek. Mijn algemene gevoel na het zien van de foto’s in de Der Aa-kerk heb ik beschreven in mijn titel: De wereld is een zooitje. Godzijdank! Negativiteit overheerste in mijn beleving. Je zou de foto’s eenvoudig kunnen tellen en ze indelen in drie categorieën: positief, neutraal of negatief over geloof. Voor mijn gevoel was 20% positief, 20% neutraal en 60% negatief.

Mijn eigen idee van geloof is dat Allah, God of hoe hij of zij ook heten mag, de bedoeling heeft gehad om liefde te prediken. Dit staat in groot contrast tot de haat die voortkomt uit veel daden, waarbij geloof als excuus wordt gebruikt. Zou het inderdaad zo zijn, dat slecht 20% van de effecten van geloof vandaag positief is? Als dat zo is, geeft de tentoonstelling een natuurgetrouw beeld. Maar mijn (misschien naïeve) gevoel zegt toch dat het positieve net zo groot is als het negatieve. En dat dit niet overeenkomt met het gevoel bij de tentoonstelling.

Of hebben schokkende beelden zoveel meer impact dat je niet meer objectief kunt tellen? Met andere woorden, was de verdeling wel fifty-fifty, maar lag het aan mij dat ik dat niet zo ervaren heb? Dat kan goed zijn. Zeker als ik eerlijk beken, dat het bezoek aan Material World voor mij een verademing was na Act of Faith. Ben ik oppervlakkig? Wil ik mijn ogen sluiten voor de harde realiteit? Ik weet het niet. Het is in ieder geval wel een vraag die me bijgebleven is sinds Act of Faith.

Mijn 3 favoriete fotografen geven ieder op hun eigen manier ook een beeld van de harde werkelijkheid. Maar wellicht is het de esthetiek van hun beelden die, ondanks alles, de liefde voor het leven weergeven.

De 4 foto's bij dit artikel zijn van Lana Slezic uit haar boek 'Forsaken'

de dag erna

Gisteren was dus het uur van de waarheid: de beoordeling van het eerste blok. De broodnodige stress was ruimschoots aanwezig. Voor onze groepsopdracht hadden wij het onszelf nog eens extra lastig gemaakt. Tijdens de laatste week hebben we nog hard gewerkt om de presentatie af te krijgen. En dan loop je uiteraard tegen allerlei dingen aan. Technisch gaat natuurlijk niet alles zoals je wil en dan blijkt dat het resultaat ook niet is, zoals je gehoopt had. En als je daar dan weer over moet overleggen, kan je niet meer met allemaal tegelijk aan tafel. En dus neem je bepaalde beslissingen minder democratisch, minder doordacht of je neemt ze niet.

Afijn, tijdens de presentatie aan Mels, Bart en de klasgenoten op de grote trap, kwamen wij met voldoende groeps-zelfreflectie over wat er beter had gekund. Bij de klasgenoten was regelmatig gegniffel van herkenning te merken. Ik heb er heel veel van geleerd. Strakkere planning en strakkere afspraken over beslisingen die we samen moeten nemen.

Ik was tevreden met de score van 6: volledig op zijn plaats. De keuze voor de wijze van presenteren met de beamer en de dansmat kon niet volledig verantwoord worden. Net zoals de keuze van de beelden. Maar het proces er naar toe werd wel gewaardeerd. Jammer dat we met het zicht op de finish zijn gaan slingeren. Maar we zijn gelukkig niet uit de bocht gegaan.

Ik was heel tevreden met de beoordeling van mijn weblog met een 7 en mijn aandachtpunten: meer experimenteren met beeld en techniek en in zijn algemeenheid: ontvankelijk voor kritiek, maar vertaalt dat nog niet in beeldend experiment. Niet dat dit zulke geweldige scores zijn, maar ze zijn volledig de spijker op zijn kop.

Al met al heb ik een enorme positieve impuls meegekregen van de beoordelingen. Ik ben blij dat er heel kritisch en professioneel wordt beoordeeld. Een compliment voor Bart en Mels, dus. Het is niet zo dat iedereen minimaal een 6,5 voor de moeite krijgt. Nee, iedereen krijgt opbouwende en eerlijke kritiek. Daar kun je je voordeel mee doen om verder te groeien. Want we zijn immes pas net gestart. Mijn beeld van wat er precies van je verwacht wordt bij deze opleiding is weer een stuk helderder.

spanning

Morgen is het zover: Dan moeten we het resultaat van ons straatonderzoek over de Stationsweg presenteren. De afgelopen dagen zijn de contacten weer intensief geweest. Het last minute gehalte is behoorlijk hoog.

Mijn 4 foto's die deel gaan uitmaken van de presentatie doe ik bij dit artikel. Via anoniem heb ik een link naar observeren, de spanning van de ontmoeting tussen 2 onbekenden. Op straat tijdens het passeren, niet meer dan een blik van een seconde. Dat gevoel kreeg ik ook toen ik deze foto's maakte. Mijn camera enkele centimeters boven de grond, gericht op passanten-voeten. Ik keek naar de camera, maar hoorde wel (spannende) hakken naderen. Dan afdrukken en de kick als er een mooi beeld gevangen was. Want in de meeste gevallen was het mis: stond er alleen een close up van de tegels op.

er gaat niets boven groningen!

Deze beelden zijn van vorige week zaterdag in Groningen. Mijn beelden en mijn mening over de tentoonstelling worden verwoord in mijn verslag. Maar voor mij was het bezoek aan Groningen bovendien een interessante dag met mijn medestudenten. Op de foto's zie je enkele van hen.

Veel kijken, beoordelen, discussiëren, filosoferen, maar ook drinken en lachen met elkaar. Fotografen zijn goed gezelschap!

tijd

Nog een week voor de eerste beoordeling van dit schooljaar. De druk begint duidelijk toe te nemen. Dat had ik bij mezelf al gemerkt de laatste weken. Maar gisteren bleek wel dat ik niet de enige ben. Het fenomeen stress is ook aanwezig bij de studenten aan de AKV/St Joost!

Er resteert nog een week om de groepsopdracht af te ronden. Gisteren bij de bespreking met Bart en Mels kwam in mijn ogen aan het licht dat we als groep de laatste weken teveel individueel zijn bezig geweest. Met Babette heb ik nog regelmatig contact gehad, maar dat komt ongetwijfeld ook omdat wij samen het werkveldonderzoek doen. We hebben gisteren een keuze gemaakt voor een presentatievorm, maar die keuze is tamelijk snel tot stand gekomen. Dat bleek ook wel toen Bart en Mels ons doorvroegen over het hoe en waarom van de presentatie. Daar moet deze week nog wel wat aan gesleuteld worden, ben ik bang.

Voor mijn aandeel bleek dat ik nog niet klaar ben met mijn beelden. Het zijn nog steeds schetsen. Voor mij is deze opdracht vooral een les voor het groepsproces, maar ook voor mijn eigen creatieve proces. Het groepsproces slaagt met goede onderlinge communicatie. Maar het eigen creatieve proces heeft vooral tijd nodig. En dat is niet effe gauw voor de les een uurtje foto's maken. Dat werkt niet.

Verder moet zaterdag het werkveldonderzoek klaar zijn. Het interview hebben we afgelopen vrijdag gehad bij FOAM in Amsterdam. Het verliep naar zeer naar tevredenheid. Anne Colenbrander, de office manager van FOAM, was zeer spraakzaam en nam alle tijd om ons te informeren. Met die informatie en alles wat we al voorbereid hadden over FOAM, is het deze week een kwestie van schrijven, corrigeren en dan publiceren en aankleden. Zo simpel is dat!

Ten slotte moet het verslag over het bezoek aan Noorderlicht het licht zien komende zaterdag. Daar heb ik al wel het een en ander van op papier staan. Maar zeker nog niet alles.

Al met al heb ik gelukkig weer wat te doen de komende week. Ik zou bijna vergeten dat ik ook nog een baan heb, waar ik geacht wordt ook te verschijnen en presteren.

analoog-digitaal

De theorieles heet 'analoog-digitaal'. Vandaag hadden we op verzoek van Juul en mij een extra les van Philippe Moroux. Voor mij weer een paar zwemslagen verder in de oceaan die Photoshop heet. Gelukkig heb ik wat meer duidelijkheid gekregen in een aantal basisbegrippen. Maar ik heb nog een lange weg te gaan. Met het boek van Frans Barten onder de arm kom ik er wel.

Analoog is ook mijn oude Minolta, die ik noodgedwongen van stal gehaald heb, omdat mijn digitale Canon van het padje was. Toch wonderlijk om te zien hoe de gemakken van digitale fotografie heel snel gewoongoed worden. Waardoor je niet meer gewend bent om rolletjes te kopen, weg te brengen voor ontwikkelen en afdrukken, dan ook nog de afdrukken scannen om ze op het web te krijgen.

Dat bedacht ik me toen ik vandaag weer in de Stationsweg liep om nog wat foto's te maken. Analoog of digitaal? Ik ben analoog al sterk ontgroeid, maar digitaal sta ik nog in de kinderschoenen.

stationsweg: anoniem

Deze (gescande analoge) foto's heb ik gemaakt om anonimiteit te verbeelden. De lijnen zijn overigens nog steeds aanwezig. Ik heb de scherptediepte laten variëren: dichtbij voor de nadruk op de straat, zodat de voorbijganger een toevalligheid is; veraf waarbij duidelijk wordt dat het om die passant gaat, hoewel die heel beperkt in beeld is.

groningen

Zaterdag 6 oktober 2006 heb ik met de studenten F1, F3 en F4 en docenten een bezoek gebracht aan het Noorderlicht festival in Groningen. De naam van deze internationale fotomanifestatie is Act of Faith; de expositie toont beelden van fotografen die hun visie op het thema religie hebben weergegeven.

Vooraf kregen we de opdracht om een kort verslag te schrijven over deze expositie. We moeten onze mening geven over de wijze van tentoonstellen in de Der Aa Kerk en onder meer ook 3 fotografen kiezen die je bijzonder aanspreken. Ik heb vandaag een aanzet gemaakt voor dit verslag. Je kunt het hier binnenkort lezen. De titel: "Wat hebben we een zooitje gemaakt van de wereld. Godzijdank!" Dat is mijn belngrijkste gevoel na het zien van een compilatie van beelden van wat het geloof allemaal veroorzaakt heeft de afgelopen tijd.

Klinkt misschien wat zwaar, dus voor alle duidelijkheid: Ik heb een geweldige dag gehad! Prachtige foto's gezien, de hele dag gesproken over fotografie en andere belangrijke zaken in het leven. En dat alles in een heel goed gezelschap.

Ik heb 2 boeken gekocht: Forsaken van Lana Slezic, zeker een van mijn 3 favoriete fotografen van de expositie. En bij De Slegte vond ik een boek van Lucien Hervé. Hij was de vaste fotograaf van Le Corbusier. Een paar jaar terug heb ik een tentoonstelling van hem gezien in Brussel. Ik kende hem vooraf niet, maar ik werd geweldig verrast door zijn foto's. Hij heeft beelden gemaakt die ik zelf gemaakt zou willen of kunnen hebben. Bij dit bericht zie je een foto van hem.

het thema anoniem in mijn archief

anoniem

Na zaterdag ben ik bezig om te formuleren welke boodschap ik wil brengen in onze opdracht. Via sporen was ik met lijnen bezig. Leuke vorm. Maar wat is de inhoud?

Een andere uitdaging: Hoe krijgen we de 4 denklijnen tot één presentatie gesmeed? Daarover denkend kwam ik op het volgende. Vergeef me, groepsleden, ik heb jullie denklijnen kort door de bocht geformuleerd in: onverschilligheid, blind verlangen en sporen achterlaten en verwijderen. Een gezamenlijk thema vond ik in 'onbekenden'. Oftewel 'anoniem'.

Met anoniem maak je een goede link naar de opdracht: De straat verteld/vertelt... Afzender anoniem. Dit is ook het beeld dat we allen vanaf het begin hebben van de Stationsweg.

Hoe kan ik anoniem weergeven: personen zonder hoofd, met balkjes voor de ogen, het achterhoofd, gezicht bedekt of afgewend. Hier kan ik zeker iets mee. Nu nog met de anderen overleggen hoe we wellicht met dit thema de 4 presentaties aaneensmeden.